Logopedia – kilka ważnych faktów

Dodane przez 27 sierpnia 2019

Logopedia jest nauką o kształtowaniu prawidłowej mowy, usuwaniem wad wymowy oraz nauczaniu mowy w przypadku jej braku lub utraty.

Zadaniem logopedy jest więc:

  • Kształtowanie prawidłowej mowy w przedszkolu i szkole, czyli dbanie o prawidłowy jej rozwój pod względem fonetycznym, gramatycznym i leksykalnym.
  • Usuwanie wad wymowy ( mówienie i rozumienie) w przypadku jej braku lub utraty.
  • Usuwanie zaburzeń głosu.
  • Usuwanie trudności w czytaniu i pisaniu.

Wada wymowy czy mowy ma ujemny wpływ na kształtowanie osobowości dziecka. Sprzyja rozwijaniu u niego takich cech jak: nieśmiałość, skrytość, poczucie niepełnosprawności. Dziecko takie przeważnie stara się ją ukryć i dlatego też woli nie odpowiadać na pytania zadawane przez nauczyciela . W związku z tym dzieci te wymagają wyrozumiałości i stosowania specjalnych metod pedagogicznych przez wychowawców i rodzinę.

Zaburzenia mowy u dzieci objawiają się w rozmaity sposób i mają różny stopień nasilenia. Zaburzenie w tym zakresie utrudniają proces porozumiewania się i przekazywania informacji.

O opóźnieniu rozwoju mówimy wtedy, gdy słownictwo dziecka znajduje się poniżej wieku, poniżej normy przewidzianej dla danej grupy wiekowej.

Oto najczęstsze przyczyny opóźnienia lub hamowania rozwoju mowy:

  • niedojrzałość układu mięśniowo -nerwowego w obrębie artykulatorów
  • niekorzystne warunki środowiskowe

Wadliwą wymowę można stwierdzić kiedy mowa:

  • nie jest łatwo słyszalna
  • nie jest łatwo zrozumiała
  • jest nieprzyjemna w odbiorze ( chodzi tu o dźwięk i ton)
  • dźwięki są zniekształcone
  • jest zmieniony akcent i rytm
  • jest nieodpowiednia do wieku

Do najczęściej występujących form zaburzeń mowy należy tzw. nieprawidłowa artykulacja. Zaburzenie to obejmuje 3 grupy niewłaściwej wymowy głosek:

  • opuszczanie głosek
  • przestawianie głosek
  • zniekształcanie głosek

Na rozwój mowy dziecka największy wpływ ma środowisko, w którym się dziecko wychowuje.
W wieku 3-7 lat jest nim rodzina i przedszkole, w późniejszym – rodzina i szkoła.

Aby usprawnić język:

  • mlaskamy,
  • układamy język w rurkę,
  • kląskamy (jak robi konik?),
  • wypychamy językiem policzki,
  • układamy język w „koci grzbiet”,
  • wsuwamy język pod górną i dolną wargę,
  • przesuwamy język na boki w jamie ustnej,
  • dotykamy czubkiem języka kolejnych zębów,
  • formujemy język szeroko i wąsko w jamie ustnej,
  • przesuwamy czubek języka zygzakiem po podniebieniu,
  • przesuwamy czubek języka od górnych zębów wzdłuż podniebienia.
  • Aby usprawnić wargi:
  • cmokamy,
  • parskamy, prychamy,
  • na przemian robimy „dzióbek” i rozszerzamy usta,
  • wydymamy, zaciskamy, rozluźniamy, masujemy wargi palcami,
  • układamy wargi jak do wymawiania samogłosek: A, O, U, E, Y, I,
  • przy zaciśniętych zębach, naprzemiennie zakładamy wargi na siebie.

Aby usprawnić policzki:

  • poruszamy policzkami jak żaba,
  • napinamy policzki wraz z wargami,
  • wydymamy je i wciągamy do wewnątrz,
  • masujemy policzki dłońmi, okrężnymi ruchami.

Aby łatwiej uzyskać głoski: SZ, CZ, Ż, DŻ:

  • cofamy czubek języka wzdłuż podniebienia,
  • czubkiem języka dotykamy wałka dziąsłowego,
  • czubkiem języka kreślimy kółka na podniebieniu miękkim,
  • czubkiem języka dotykamy na przemian dwóch górnych ostatnich zębów,
  • próbujemy dmuchać na czubek języka uniesiony do podniebienia, równocześnie przyciskając policzki dłońmi (język nie może przywierać do podniebienia, żeby powietrze nie przedostawało się bokami).

Rozwój mowy u dziecka:

  • 7-9 miesiąc
    Dziecko powtarza proste sylaby; rozróżnia, kiedy mówisz do niego przyjaźnie, a kiedy się złościsz.
  • 12 miesięcy
    Dziecko kojarzy osoby ze określającymi je słowami („mama”, „baba”, „ciocia”).
    Rozmawiaj z nim jak najczęściej, prostym językiem, używając łatwych do powtórzenia wyrazów dźwiękonaśladowczych (kura to „ko – ko”, pies to „hau – hau”).
    Czytaj książeczki i opowiadaj, co widać na obrazkach; baw się w wyliczanki i śpiewaj.
  • 18-24 miesiące
    Dziecko zaczyna mówić bardzo prostymi zdaniami, szybko używa coraz większej liczby słów.
  • 36 miesięcy
    Dziecko sprawnie posługuje się prostymi zdaniami.
  • 3-latek powinien wymawiać:
    wszystkie samogłoski,
    spółgłoski: m, mi, b, bi, p, pi, f, fi, w, wi, k ki, g, gi, ch, i li, j, ł, d, n, ś, ź, ć, dź, ń,
    zaczynają się pojawiać: s, z, c, dz,
    czasami sz, ź, cz, dż.
  • u 4-letniego dziecka:
    utrwalają się: s, z, c, dz,
    pojawiają się sz, ż, cz, dż,
    pojawia się r.
  • 5-latek powinien już wymawiać: sz, ż, cz, dż oraz r (ale ok. 35% dzieci nie wymawia jeszcze prawidłowo najtrudniejszych głosek).

Aleksandra Olejnik

Logopeda